Follow by Email

torsdag 15. november 2018

Disippellivet VIII. Bøn

Bøna er sjølve pulsen i kristenlivet, og dermed også i disippellivet. Dag og natt har ein kristen kontakt med Gud i si ånd, men for det meste ubevisst. Men når me har våre bønetider, festar me blikket og let tankane våre kvila i Gud.

Bøn er ikkje strev. Det er å pleia omgang med Far i himmelen. Det er viktig for oss rett og slett fordi me elskar han, og fordi me veit at han elskar oss.

Den som elskar søkjer alltid saman med den han/ho elskar.

Den som ikkje kjenner seg dregen mot bøna, kjenner seg ikkje dregen mot Gud, og elskar ikkje Gud. Den som oppdagar noko slikt hos seg sjølv, må inderleg be om å bli fornya, for det å elska Gud og bli elska av Gud er sjølve kjernen i det å vera kristen.

Ein mentor må ta disippelen med seg inn i bønelivet sitt. Jesus bad mykje. Disiplane hans la merke til det, og dei såg at denne måten å leva på gav han enorm autoritet og kraft.

Difor ville dei at han skulle læra dei å be. Og det gjorde han. Han sa: Når de ber, skal de ikkje be slik  som heidningane. Dei trur dei blir høyrt om dei brukar mange ord. Nei, slik skal de be: "Fader vår, du som er i himmelen......"

Det viktigaste ein mentor lærer disippelen sin er regelmessig dagleg bøn, det å få bøna inn i ein god rytme. Daniel hadde tre daglege bønestunder, morgon, middag og kveld. Midt i ein travel statsministerkvardag, var han nøyen med å ikkje hoppa over ei bønestund, noko som gjorde han til ein mektig profet og ein av dei klokaste politikarane verda har sett.



onsdag 14. november 2018

Kva føler du deg som?

Det har dukka opp ei overmåte interessant sak i Nederland. Emile Ratelband er 69 år, men føler seg som ein 49-åring, og han går no rettens veg for å endra på fødselsattesten sin slik at han blir "20 år yngre".

Denne mannen tek den nye trenden heilt ut: Det er kjenslene dine som definerer sanninga om kven du er og kva du er. Føler ein mann seg som ei kvinne, har han rett til å vera kvinne også i juridisk forstand, og like eins dersom ei kvinne føler seg som ein mann, heilt til ho eventuelt skulle føla seg som noko anna.

Emilie Ratelband føler seg som ein 49-åring, og då er han vel det, eller?

Dette kan jo eigentleg syna seg å vera ytterst nyttig for flyktningar og asylsøkjarar. Lat oss seia at ein person får avvist asylsøknaden sin, då kan vel han/ho berre gå til sak mot staten og seia som så: "Eg føler meg heilt norsk, og då er det vel det eg er, så lat meg for all del berre få meg eit norsk pass slik som andre nordmenn. Det er kjenslene mine som definerer kven eg er og kor eg kjem frå".

Denne saka syner kor håplaust alt blir når me begynner å gå på akkord med sanninga på eitt område, då kan me ikkje lenger tenkja og leva konsistent, me berre flettar oss inn i ein vase av løgner som fangar oss og driv oss bort frå Gud og alt rett og godt.

Difor må me halda pinn fast på at alle individ med to X-kromosom er hokjønn, og alle me eitt X og eitt Y-kromosom er hannkjønn, uansett kva dei måtte føla seg som.

Biologien trumfar rett og slett psykologien og sosiologien.

Jesus utfordrar oss til å byggja liv og samfunn på fast grunn. Det beste fundamentet er Guds eige ord slik det er openberra for oss i Bibelen, og den same Gud som har talt til oss gjennom Bibelen, er biologiens far, og han har skapt oss med tydelege kjønnskjenneteikn som botnar i ein signifikant genetisk ulikskap mellom kvinne og mann.

mandag 29. oktober 2018

Bibelen bringer alltid reformasjon


31.oktober er det 501 år sidan Martin Luther starta reformasjonen, ei rørsle som må seiast å markera eit vasskilje i verdas historie.

Gjennom skriftene sine påviste Luther at kvar enkelt av oss kan kjenna Gud heilt personleg, og læra oss å dømma om kva som er rett og galt, både når det gjeld livsførsel og tru. Han omsette Bibelen frå gresk og hebraisk til tysk slik at landsmennene hans sjølve kunne lesa Skrifta  og gjera seg opp ei meining om kva som står skrive. Før Luthers tid måtte dei lesa og høyra frå Bibelen på latin, eit språk som få eller ingen ikkje-teologar meistra.

Etter den tid er Bibelen, eller deler av han, blitt omsett til 3223 språk (siste oppdatering frå Wycliffe bibeloversetjarar), og over alt der han blir lest og trudd, endrar han enkeltpersonar og samfunn til det betre. Det blir mindre korrupsjon og vinningsbrotsverk, mindre aggresjon og vald, meir omsorg og eit langt varmare sosialt klima. Men det største av alt er at folk gjennom Bibelen møter Gud, kjem til tru på Jesus og får eit levande håp utover død og grav.

Kva Bibelen betyr er meisterleg skildra i boka «De skjulte ordene» av Sigmund Evensen. Han og kona Ingjerd reiste med barna sine til Papua Ny-Guinea rundt 1980, busette seg langt inne i jungelen hos Umanakainafolket. Desse snakka eit språk som ingen ikkje-umanakaina forstod. Familien Evensen var dei første utanforståande som lærte seg dette språket. I 15 år budde dei i Bonenepi, som landsbyen heitte, og på denne tida omsette Det nye testamentet til umanakaina, lærte folket å lesa og skriva og fekk sjå kva enorme krefter som bur i Bibelen. Umanakainafolket vart forvandla frå å vera eit hemn og valdssamfunn til å bli eit samfunn fullt av tilgjeving og kjærleik. Det vart ei stor endring, ein reformasjon.

Me har hatt Bibelen på norsk i ikkje meir enn vel hundre år, før den tid måtte nordmenn lesa han på dansk. Likevel har boka hatt ein eventyrleg innverknad på norsk kultur, tenkemåte og lovverk. Men no er bibelkunnskapen blant folk flest på retur, og den kristne bodskapen taper gradvis makta si i den norske folkesjela. 
På denne bakgrunnen vil eg gjerne oppmoda lesarane mine lesarar om også å bli ivrige bibellesarar. Det må jo vera noko med ei bok som har fått mykje større utbreiing i verda enn noko anna bok som nokon gong er skriven. Paulus kallar ho for «den heilage skrifta», noko som tyder at Gud bur i ho, og  at alle som les med ærlege motiv,  til slutt vil møta Han på sidene og erfara ein personleg reformasjon i livet.

onsdag 24. oktober 2018

Godheit som grunnleggjande disippelaktivitet

Einkvar mentor må bevisstgjera disippelen sin i det å utøva godheit i kvardagen, både i heimen, på arbeidsplassen, i nabolaget osv.

Bergpreika i Matteus 5-7 er Jesu disippletale. Der seier han: "Lat lyset dykkar lysa for menneska slik at dei ser dei gode gjerningane dykkar, og for dykkar skuld kan prisa Far dykkar i himmelen."

I sjelevinnararbeidet er gode gjerningar basalt. På den eine sida vil kristne menneske føla trong til å gjera godt. På den andre sida må dei formanast og bevisstgjerast på det same. Ein ekte disippel vil reagera positivt på slike formaningar. Andre med irritasjon.

I disippelopplæringsperioden bør disippelen føra logg. Der skriv han ned det han gjer og det som skjer, dette som eit grunnlag for ein god og meiningsfull mentor-disippelsamtale.

Så har Gud to måtar å syna folk livsforvandlande godheit på, både gjennom under og teikn, og gjennom praktiske kjærleiksgjerningar gjort av Jesu disiplar.

Under og teikn er utanfor displane sin kontroll, men skjer likevel når dei audmjukt ber. Gode gjerningar kan dei pøsa på med så mykje dei berre vil. Begge deler skaper og vekker tru hos dei som blir tilgodesett.

fredag 19. oktober 2018

Disippelaktivitet VI. Under og teikn som grunnleggjande element i menneskefiske

Jesus lærte disiplane sine opp til å bli menneskefiskarar av rang. Korleis gjorde han det? Ved å ta dei med når han gjorde greiene sine, og ved smått om senn la dei få prøva seg sjølv.

Og kva var Jesu greie? Han forkynte evangeliet, kalla folk til omvending og tru, lækte dei sjuke og sette fri dei som var besette av vonde ånder.

Store deler av Jesu dag gjekk med til dei to siste aktivitetane. Lukas skriv at Guds kraft var hos han til å lækja.  Resultatet var at skarar av menneske kom til han frå heile landet for å få hjelp, anten for sin eigen del, eller for eit sjukt familiemedlem eller ein plaga ven. Og alle fekk hjelp, les me.

Lite avslører Guds godhet for eit menneske som eit mirakel der det desperat trengst. Eit ateist som opplever Gud på denne måten taper ateismen sin på flekken og blir ein teist i staden. Det folk opplever av Gud, bestemmer korleis dei tenkjer om han.

Det er slike ting ein mentor må føra disippelen sin inn i. Det er viktig å kunne presentera evangeliet for folk på ein tankemessig konsistent måte, men enno viktigare er det å gje dei ein direkte erfaring av at Gud finst og at han bryr seg. Får dei denne erfaringa, blir dei straks opne for ein meir samanhengade framstilling av kva evangeliet handlar om. "For Guds rike består ikkje i ord, men i kraft," les me i 1.Korintarbrev 4,20.

Når me les Apostelgjerningane ser me dei same tinga. Gud gjorde mektige gjerningar ved apostlane sine hender. Dette opna folk for evangeliet om Guds frelse i Jesus Kristus, og tusen på tusen kom til tru på kort tid.

Dette utfordrar mentoren til å halda seg nær til Gud og naudbe han om den utrustninga som skal til for å kunna utrusta disippelen til denne type teneste. Kristne leiarar er mentorar, ikkje sjefar, og ein kristen leiars primæroppgåve i verda  er å utrusta dei heilage slik at dei blir dugande til all god gjerning (Efesarbrevet 4).


tirsdag 16. oktober 2018

Disippelaktivitet V. Menneskefiske

Hovudpoenget med disippelskap er å utdanna truande til å bli menneskefiskarar.
Jesus sa: "Følg meg, så skal eg gjera dykk til menneskefiskarar", Markus 1,17.

Dette er altså ein kunst, ein dugleik som må lærast. Ingen kan dette berre i kraft av å vera kristne og ha Den heilage ande. Det må lærast av ein mentor som kan kunstene.

Korleis starta?

I starten er det mentoren som står med initiativet og hovudansvaret. Mentoren er jo i utgangspunktet ein person som driv med menneskefiske, og det er jo berre å dra disippelen med seg på sine eigne opplegg, rett og slett.

Ein enkel modell er denne: Mentoren har fått kontakt med ein ikkje-kristen som er litt positiv til Gud, og som gjerne vil prata meir, og mentoren inviterer difor han/henne heim til seg for ein kopp kaffi eller kva det no skal vera. Då kan ein prata i fred og ro i ein hyggjeleg og avslappande atmosfære. I denne settingen er det viktig at disippelen også er med (sjølvsagt etter avtale med den andre personen), slik at han/ho kan observera og i nokon grad også ta del i praten.

Ein annan modell er denne: Mentoren har avtalt med ein som enno ikkje er komen til tru, men som er positiv og nyfiken, at dei skal møtast over ein periode og lesa t.d. Johannesevangeliet saman for å prata om innhaldet. Her vil det også vera naturleg å ha disippelen sin med.

I starten kviler alt på mentoren. Disippelen berre møter opp når han får beskjed om det. Det er snakk om å observera for gradvis å få meir og meir ansvar. Men det kjem eg attende til seinare.


mandag 15. oktober 2018

Disippelaktivitet 4. Skriftemål

Ein mentor må hjelpa disippelen sin inn i skriftemålet, dette å regelmessig sanna syndene sine for ein medkristen, og i første omgang er det naturleg at mentoren sjølv er skriftefar for disippelen sin.

"Vedkjenn då syndene for kvarandre, og be for kvarandre så de kan verta lækte", Jakob 5,16.
Skriftemål er ikkje eit ord som me finn i Bibelen, men saka finn me. Jesus sa til disiplane etter oppstoda at "dersom de tilgjev nokon syndene deira, er dei tilgjevne, men held de syndene fast for nokon, er dei fasthaldne", Johannes 20,23.

Begge desse avsnitta indikerer at dei første kristne sanna syndene sine for kvarandre, og det var denne praksisen som nedfelte seg i skriftemålet, det at ein kristen regelmessig går til ein annan kristen for å få syndene sine fram i lyset, og setja sanne og rett ord på dei og i neste omgang få absolusjon.

Nattverden er det me kan kalla ein generell absolusjon der syndsforlating vert forkynt over alle nattverdsgjestene. I skriftemålet får me ein meir skreddarsydd absolusjon for dei syndene me har løfta fram i lyset og sett ord på. Begge deler høyrer med til disippellivet.

Det interessante er at Jakob koplar skriftemålet saman med salving av sjuke og mirakuløs lækjedom. Det fører oss til den tanken av skriftemålet opnar for Guds kraft inn i liva våre, både den lækjande og den utrustande.

I den katolske og i dei ortodokse kyrkjene er skriftemålet formalisert på ein annan måte enn i dei protestantiske. Eg ser ikkje for meg ein slik modell hos oss. Me har eit heilt anna syn enn dei på presteskapet.

Men det er etter mitt syn ingen tvil om at skriftemålet høyrer heime i disippelskapet, og hadde me fått orden på dette, ville færre falle frå trua, og me ville ha vore langt sterkare i Gud.