Når grunnvollane vert rivne bort

 "Når grunnvollane blir rivne bort,

          kva kan den rettferdige gjera?" Salme 11,4

Svaret på dette spørsmålet kjem eg attende til i slutten av denne teksten.

Uansett kor sterk eit mann er, utan at han har eit godt tak i noko som står fast, kan han ingenting få gjort.  

Når me går, må me ha eit fast underlag å gå på som ikkje gjev etter. Kjem me ut på glattisen, misser me me forfeste og går på rygg.

"Gje meg eit fast punkt, og eg skal flytta verda," sa Arkimedes. Ja, saka er den at også eit svakt menneske kan flytta verda med eit fast punkt. Det er berre om å gjera å skaffa seg eit stort nok moment. 

Me såg det i Miami i helga då ei bustadblokk rasa saman. Når det som heldt blokka oppe svikta, rasa ho saman som eit korthus, og alle som hadde lagt seg for å sova om kvelden i fast forvisning om at dei var trygge, tok feil. Utan å ana noko vart dei dregne med i døden. 

Med jamne mellomrom oppstår det økonomisk krise, og aksjekursane fell som steinar på verdas børsar. Kvifor skjer dette? Fordi dei økonomiske realitetane bak aksjane har forvitra. Då hjelper det ikkje kor dyktige aksjeeigarar og aksjemeklarar er. Dei vert tekne med i raset, og store formuar forsvinn på timar. 

Me skjønar at det å ha gode fundament, sanne, og ikkje innbilte verdiar, er heilt naudsynt på alle livsområder for at ting skal gå bra. 

I krig er sanninga det første offeret, blir det sagt. Det er sant. Då blir det spreidd desinformasjon frå alle hald, og ingen veit kva dei skal halda seg til. Dersom ein rettferdig mann er feil informert, vil han føreta seg feil ting. Det hjelper ikkje kor god og klok han er. 

Sanninga er ein av dei store og viktige grunnvollane i livet. Utan at me har eit sant utgangspunkt, går me oss vill. 

"Kva er sanning?" spurde Pilatus under forhøyret av Jesus. Han visste svaret: Sanninga var at Jesus var uskuldig. Men Pilatus tok ikkje sjansen på å handla på det han visste var sant, og av frykt for folket dømde han Jesus til døden. Du verda kor mange dumme og feil ting folk gjer fordi dei er redde. Pilatus fjerna seg frå sanninga som grunnvoll, og frå den dagen av gjekk det veldig gale for han. 

Jesus sa om seg sjølv: "Eg er vegen, sanninga og livet, ingen kjem til Far utan gjennom meg!" Pilatus visste at Jesus var uskuldig. Hadde han handla på denne sanninga, hadde han i neste omgang forstått at det var noko meir med Jesus enn det han visste: Han hadde forstått at Jesus var den eigentlege dommaren, og at Jesus var den einaste som kunne berga han ut frå den dommen han var under pga sitt skitne og brutale liv. Men han reiv grunnvollen bort under seg sjølv, og ingen kunne seinare hjelpa han. 

Med Jesus kom Gud inn i verda og vart han fundamentet som me alle kan byggja liv og framtid på, det faste punktet Arkimedes etterlyste.  Jesus preparerte frelse for oss alle, ei frelse me kan ta imot som ei gåve. Paulus skriv: "Ingen kan leggja annan grunnvoll enn den som er lagt, Jesus Kristus!" 

Men dersom Kristus vert forkasta av eit menneske, er det ikkje ein ting ein rettferdig person kan gjera for å frelsa han, så lenge han blir i forkastinga.  

Liksom Jesus er sjølve Sanninga, er alle hans ord sanne og gode. Dei lovene han gav oss i Bibelen er fjellfaste og trygge. Held me oss til dei, gjer me livet trygt både for oss sjølve og dei som me har rundt oss. Men den som forkastar lovene hans, riv grunnvollen bort under seg, og kan ikkje reddast av nokon. 

Noreg har alltid sett til Gud, og lovene våre har bygd på hans lover. Det har vore ei suksessoppskrift for nasjonen. 

Men no har me fått ein generasjon med leiarar som ope og skamlaust forkastar Guds lover som fundament for sine eigne liv og for lovverket vårt. Og det slår ut på den måten at dei ikkje berre tillet det som Gud forbyr, men dei vil forby det som Gud påbyr. Slik riv dei grunnvollane bort under seg sjølv og samfunnet. Kva i all verda kan dei rettferdige gjera då? 

Fem ting vil eg nemna her: 

Me kan halda oss til Gud og trufast lova og prisa han, studera hans ord og praktisera det i liva våre.

Me kan leggja øyro våre inn til Guds hjarta og lytta til han og la oss leida av han i små og store ting. 

Me kan be, ikkje minst for politikarane våre, og at dei skal bli opplyste av Herrens Ande. 

Me kan forkynna, driva misjon, vitna og argumentera.

Me kan planta og byggja nye kyrkjelydar i by og bygd.

Det kan me gjera fordi, og så lenge, me står fast i Kristus og på hans ord, og ut frå vår ståstad kan me byggja plattformer under beina på på stadig nye menneske som er begynt å kjenna seg svimle, eller som allereie har kollapsa. 

Grunntankar i Romarbrevet. Del V

18 Guds vreide blir openberra frå himmelen over alt ugudeleg og all urett hos menneske som held sanninga nede i urett.

Me likar å tenkja på at Gud har openberra sin nåde og godleik for oss. I Johannes 1 les me om at lova kom med Moses, med at nåden og sanninga kom med Jesus. 

Likevel skriv Paulus her at Gud også openberrar vreiden sin i vår tid. Er Gud sint? Ja, han er sint på alle krefter i vår verd som bryt menneske ned, og som øydelegg vår relasjon til han. Kort sagt alt som fører oss ut i elende, anten her i dette livet eller i det som kjem. 

Det at Guds vreide blir openberra betyr at Gud talar til oss og viser oss at synda mishagar han på ein slik måte at me forstår at dersom me hald fram med å elska og dyrka henne, går me evig fortapt. Når Gud openberrar sin vreide, begynnar me å skamma oss over syndene våre og ønskjer å bli kvitt dei. 

Korleis openberrar Gud sin vreide? Gjennom lova si, dvs dei ti boda, bodet om å elska Gud og kvarandre, den gylneregel og alle formaningane i breva i NT.  Der fortel Gud oss kva som er rett og galt, kva som er forbode å gjera og kva han påbyr oss å gjera. 

Guds vreide er motstykket til Guds nåde, les me i Studiebibelen. Og denne vreiden rettar seg mot ugudelegdom og urett. Ugudelegdom er synd av religiøs karakter, og urett gjeld synd i moralsk meining. 

Ugudelegdom er altså ikkje berre ateisme, men alt religiøst strev hos menneska for å finna Gud eller tilfredsstilla han på noko vis, kort sagt all religion utan Jesus. All trolldom, spiritisme, yoga, transcendental meditasjon er også ugudelegdom. Likeeins all menneskedyrking og idoldyrking og vår inngrodde tanke om at me har rett til å bestemma over våre eigne liv sjølve og slik vera våre eigne gudar. 

Ugudelegdomen hos menneske syner seg også på den måten at ein talar nedsetjande om Gud, og gjev han skulda for alt vondt som skjer i verda. Martin Luther skriv at menneske er fødd innekrøkt i seg sjølv og med ryggen mot Gud, dvs stjerneegoistar med ei kjensle av å stå over Gud og ha rett til døma han for det han gjer og det han ikkje gjer. Slik stiller det falne menneske alt opp ned.  

Det er sant som ein har sagt: Gud hatar synda, men elskar syndaren. Likevel er det slik at den syndaren som fornektar Kristus og snur seg bort frå Guds ord, blir råka at Guds dom og straff.

Urett er alt me føretek oss som tener oss sjølve på bekostning av andre, samt den vondskap som kjem til uttrykk i folk som har ein absurd glede av å undertrykka andre og skada dei som reiser seg mot undertrykkinga. Slik heng ugudelegdom og urett saman, for den som let seg fylla av Guds kjærleik, kan ikkje gjera urett mot andre. 

Me er alle syndarar. Me er alle lovbrytarar. Me har alle felt dom over Gud i våre hjarto. Me er alle gudlause egoistar i djupet av våre sjeler, og  utan Jesus er me fortapte. 

Gud har ingen glede i å dømma nokon som helst. Difor dømte han Jesus i vår plass. Men me må tru på Jesus og følgja han dersom me skal leve i Guds nåde. Nåden er knytt til Jesus, og vil me ikkje vera i lag med han, misser me nåden og kjem inn under vreiden.  Så enkelt er det. Johannes døyparen seier: "Den som trur på Sonen, har evig liv, men den som ikkje vil tru, over han vert Guds vreide."

I den tida me lever i no, utøver Gud si gode makt i den grad han slepper til i liva våre. "Gje Gud makt!" står det i Salme 29. Skal Gud utøva makt i liva våre, må me gjera han til Herre og leva i lydnad mot hans bod og gjera det hans Ande byr oss. Då kan alt godt skje med oss og gjennom oss. 

Herre Jesus Kristus! Moses kom med lova, du kom med nåden og sanninga. Av det forstår me at me berre kan leva i nåden så lenge me er ærlege og sanne menneske, og så lenge me anerkjenner Bibelens ord som Guds sanning. Gje oss din Ande slik at me forstår at synda er syndig og skammeleg og ønskjer å bli kvitt henne for einkvar pris.