Forkrøpla manndom

Stadig fleire menn blir fedre utan å vilja det, sa dei på Dagsrevyen i dag. Menn som "ufriviljug" set born på jenter blir visstnok lei seg for at mødrene ikkje vil ta abort når dei blir gravide. Det er eit stort problem for mennene, fekk me vita, det øydelegg liva deira, sa dei. Dei vil ikkje betala for avkome sitt, ei heller ha noko med borna sine å gjera. Dei må ha det tungt, stakkar.

Kva i all verda er det som skjer med oss? Korleis kan eit samfunn avla så mykje forkrøpla manndom? Einkvar mann veit at sex er reproduksjon, og at han ikkje må la seg overraska over om det fungerer. Denne forvirringa må då vera ei seinfrukt av at samfunnet gjennom mange tiår no har ufarleggjort uforpliktande sex og gjeve det ein slags legitimitet. Men det har ingen legitimitet. Sex er mellom ei kvinne og ein mann som elskar kvarandre og lever i forpliktande fellesskap (les: ekteskap), og sann manndom syner seg ikkje i evne til å gjera ei kvinne gravid, men i det å oppdra dei borna ho føder.

EU gjekk, Noreg sat

Då den iranske presidenten Amadinejad under ein tale på FN-konferansen mot rasismen i Geneve (Durban II) i dag kalla Israels politikk for rasistisk, reagerte EU-landa sine representantar å forlata salen. Men utanriksminister Jonas Gahr Støre vart sitjande. Det er ei skam. Han burde ha gått saman med dei. Men han sto på talarlista etter den iranske presidenten, og meinte det var best å ta verbal avstand frå Amadinejad sine utfall. Det gjorde han då også, det skal seiast. Men eg har lite tru på effekten. Den iranske presidenten hausta full jubel frå salen (truleg frå alle representantar frå islamske land, det verka som om det var utruleg mange av dei), og då trur eg ikkje saklege innvendingar frå Jonas har nokon som helst effekt på ein person som for lengst har vist at han gjev blaffen i alt kva alle andre meiner dersom det går mot hans eigne interesser. Støre hadde uttrykt seg langt klårare ved å reisa seg å gå.

Irans president er ein av verdas store undertrykkjarar. Han fører systematisk krig mot kurdarane i landet sitt, mot kristne og tilhengjarar av Bahaitrua. Han har fleire gonger teke til ordet for utsletting av Israel (ein stat som FN i si tid oppretta), og gjennom atomvåpenprogrammet sitt trugar han heile verdsfreden.

Men denne mannen har ei høg stjerne mallom leiarar i mange muslimske land. Der krev dei korkje logikk eller etikk, berre storkjeft.

Strengt tatt burde vel både Noreg og EU halde seg heime frå heile denne kongressen. Sist han vart halde nytta dei arabiske landa alle høve dei fekk til å kritisera Israel, og alle visste at det same kom til å skje denne gongen også, og det me har høyrt i dag, er nok berre starten.

Men me veit at alle desse statsleiarane utfordrar Israels Gud med talemåtane og planane sine. Me er no midt inne i Salme 2, og Herren ler av dei som no samlar seg mot Herren og den han har salva. For kampen mot Israel er ein kamp mot Jesus, som er den rette "kongen over jødane."

Ahmadinejad er Hamas sin beste støttespelar, og denne organisasjonen har bestemt seg for å utrydda kvar einaste jøde på denne jorda. Det står i charteret deira. Og kva har slike folk på ein antirasismekonferanse å gjera? Kva kan jødehatarar bidra med på ein slik konferanse når dei slår fast at einkvar forhandling med jødane er for svik å rekna? Det kan vera grunn til å undra seg.

I dag vil eg gjerne presentera Thomas a Kempis (1380-1471) og boka hans "Imitatio Christi", "I Kristi bilete", som er ein av dei store klassikarane i den kristne litteraturen. Eg kom over denne boka på engelsk då eg var å gjesta Holy Trinity Church i London for 2 år sidan, og har hatt stor glede av å lesa desse djupsindige tekstane som er så fulle av radikal kristendom og glødande kjærleik til Jesus. à Kempis kom frå Kempen i Preussen, fekk utdanninga si i Deventer i Nederland (der Ard Schenk vart europameister på skeiser i 1966, for dei som interesserer seg for slikt). I Deventer vart han grepen av ei vekkjingsrørsle og vart del av ein munkeorden som kalla seg "Brør og søstre av det vanlege livet". Seinare flytta han attende til Tyskland og vart etter kvart prior i St Mont Agnes-klosteret. "Imitiatio Christi" kom ut i 1418. Gjennom bøkene og forkynninga si elles plasserer Kempis seg i rekkja av dei som kan seiast å vera ein av forløparane til reformasjonen.

Her eit utdrag frå "I Kristi bilete":

Jesus har mange som elskar himmelriket, men få som ber krossen saman med han. Han har mange som ønskjer trøyst, men få som vil gå gjennom trengsler. Han finn fleire som vil eta saman med han enn som vil fasta. Alle ynskjer å gleda seg saman med han, men få ynskjer å bera noko for han. Mange følgjer Jesus til nattverdsbordet, men få vil drikka lidingsbegeret. Mange beundrar mirakla han gjer, men få vil bera den skamma som kjem frå krossen. Mange elskar Jesus så lenge dei slepp motstand, mange prisar og velsignar han så lenge han trøystar dei. Men skulle han skjula seg og bli borte for dei ei lita stund, blir dei tunge til sinns og begynnar å klaga.

Men dei som elskar Jesus for hans eiga skuld, og ikkje for å oppnå noko, velsignar han også når dei har det trongt eller når hjarta er fullt av angst, på same måten som dei gjer når det går bra for dei. Og dersom det var slik fatt at Jesus aldri ville trøysta dei, ville dei prisa han likevel og alltid ønskja å vera takksame.
For ei kraft det er i den reine kjærleiken til Jesus, den som ikkje er blanda tanke på personlege fordeler eller med eigenkjærleik. Skulle me ikkje kalla folk som alltid søkjer trøyst og oppmuntring for leigefolk? Elskar ikkje dei seg sjølv høgare enn Kristus når dei heile tida søkjer framgang og fordel for seg sjølv? Kor kan me finna ein som er villig til å tena Jesus for ingenting?

Pascal om det å vera menneske.

I dag eit ord av Pascal i gjen: "Menneske er korkje engel eller dyr, men dersom det prøver å vera ein engel, vert det eit dyr!" Veit ikkje om dette sitatet krev så mykje forklaring. Men eg trur han vil seia at når me prøver å gjera oss betre enn me er, vert me både uutholdelege og farlege. For i vårt strev etter det fullkomne endar me fort opp med å bli ekstremt sjølvopptekne. Og få ting er så lite fullkome som det.

Mennesker som søkjer det ideelle, får fort skylappar. Dei vert einspora og fanatiske. Det er ikkje idèane som har størst verdi, men menneska. Ein idè har kun verdi i den grad han tener menneska. Den idèen som gjer livet vanskeleg for folk, må forkastast som skrap.

Paulus var ein farleg idealist før han vart kristen. Men i møte med Jesu gjennomtrengande ljos, måtte han revurdera heile livet og forkasta alt han hadde stått for. Han akta det for skrap slik at han kunne vinna Kristus, og finnast i han, ikkje med si eiga rettferd, den som kjem av lova, men med den rettferda som me får ved trua, rettferda av Gud på grunn av trua.

Så eit poeng til: Dei som meiner at menneske kun er eit elendig dyr, er likevel opptekne av å få ære av mennesker. Det er ei sjølvmotseiing. For det kan då vel ikkje vera noko stas å få ære av noko smått. Men saka er at hestar og hundar søkjer ikkje ære. Og vår jakt på ære, plasserer oss i ein annan kategori enn dyre, me er åndsvesen.

Litt om ingenting

Illustrasjon: Haakon Sundal: Ydmykhet

Eg lova å koma attende til Richard Wurmbrand sin tale i Johanneskirken i Bergen ein gong i 1980. Det første eg hugsa var at mannen måtte sitja medan han talte. Beina hans verka så fælt etter alle slaga han fekk under fotsolane under fengselsopphalda sine. Dei vart aldri gode att.

Denne søndagen ville han, sa han, tala om det sterkaste stoffet i universet: INGENTING. For då Gud skapte himmel og jord, skapte han det av INGENTING. Og det var det einaste stoffet han kunne bruka når han skulle skapa.

Og så fortalde han om ei kvinne frå Den norske israelsmisjonen som han hadde truffe i Romania i si tid. Gud brukte henne så kraftig i si teneste fordi ho var så audmjuk. Ho var ingenting i seg sjølv. Og slik er det i Guds rike framleis: GUD KAN BERRE BRUKA DET SOM INGENTING ER. Og han synte til 1. Korintarbrev kapittel 1 der Paulus påviser at Gud vel seg ut det som ingenting er for å gjera til skamme det som er noko.

Så langt Wurmbrand.

Så er det då eit spørsmål om kvifor Gud i så liten grad brukar kristne til å gjera sine store gjerningar? Og svaret er ikkje at me er for svake og har for liten kraft. Snarare tvert om: Me har for store tankar om oss sjølve og om kva Gud kan bruka oss til. For før me kan sjå Guds gjerningar, må me heilt missa trua på eigen åndeleg kapasitet. Me må bli skikkeleg små i oss sjølve, og verkeleg forstå at me ikkje kan gjera noko som helst ut frå menneskeleg utrustning. Alt godt må Jesus gjera gjennom oss. I Guds rike gagnar menneskeleg kløkt, kreativitet og kraft (les kjøtt) ingenting, berre Den Heilage Ande som bur i oss kan gjera det som har sann verdi i denne tida og i æva.

Pastor Richard Wurmbrand (rumensk jøde, luthersk teolog og grunnleggjaren av "Jesus to the communist world", no "Voice of the Martyrs") som døydde i februar 2001 ville i dag ha fylt 100 år om han hadde fått leva. Eg finn grunn til å markera denne dagen. Få personar har fascinert meg så mykje som denne mannen. Etter i 1976 å ha lese boka hans "Kristen i rumensk fengsel" har eg vore heilt fengsla av både mannen og livet hans. Etter den 2. verdskrigen sto Wurmbrand modig fram i Bucuresti og forkynte evangeliet om Jesus som den einaste sanninga i eit land som var på full veg inn i kommunismen. Wurmbrand vart fengsla og måtte pga sitt frimodige vitnemål tilbringa totalt 14 år i fengsel, inkludert 3 år på einecelle. I boka si gjev han oss eit levande bilete av ting som hende desse åra, det er brutalt men likevel fullt av varme, humor og visdom. Spesielt er det å lesa om den omsorgen og godleiken han hadde for fangevaktarane som torturerte han og gjorde det dei kunne for å sveikka han. Men dei lukkast ikkje. Ånda hans vart berre enno meir vital og skjerpa, og eg veit ikkje om nokon har tal på alle dei han gjennom desse åra fekk føra til Jesus, mellom anna kommunistar som hadde falle i unåde hos partileiinga.

I 1964 fekk Wurmbrand amnesti etter at Den norske israelsmisjonen hadde "kjøpt" han fri. På det viset fekk Wurmbrand eit livslange og sterke band til vårt fedreland, og han besøkte ofte Noreg.

I 1980 var eg så heldig å få helsa på han og kona hans Sabina (som for sin del sat 3 år i fengsel for trua si, noko som ho har skrive om i boka "Pastorens hustru"). Dei var i Bergen, og Wurmbrand talte på gudstenesta i Johanneskirken. Eg skal seinare koma attende til innhaldet i den talen. Etter gudstenesta fekk eg så ta desse to store og gode menneska i handa og prata med dei, og det som slo meg var kor alminnelege dei var, og at dei let meg som ein ganske ordiner nordmann føla meg viktig. eg gjekk heim og kjende meg rikare enn før.

Richard Wurmbrand var kontroversiell fordi han avslørte kommunismen og sosialismen som ein umenneskeleg idè midt i ei tid då dei intellektuelle gjerna flørta sanselaust med dette tankegodset. Men historia gav Wurmbrand rett, og det er godt å tenkja på. Men det ser ut til at det gamle kommunisttrollet enno har nokre hovud att som ikkje er kappa av. Det ser me no.

SV går i udemokratisk retning.

På SV sitt landsmøte vart det vedteke å programfesta forbod mot religiøst grunngjevne privatskular. Dette stadfester det mange av oss har visst lenge: SV er eit antidemokratisk parti som framleis lever i sovjetkommunismens tidsalder. No er det vel eigentleg ikkje demokratiet dei vil til livs med dette vedtaket, men snarare religionen. Men dei antikristne haldningane gjer SV til eit udemokratisk parti. For i følgje Menneskerettsfråsenga og Europakonvensjonen har alle foreldre suveren rett til å velgja kva oppseding borna deira skal få. Og sidan skulen er ein oppsedingsinstitusjon, må dette bety at foreldra må ha rett til å velgja skule for borna sine og til å etablera eigne skular om dei finn det tenleg. Dei har til og med rett til å halda borna heime frå skulen og undervisa dei sjølve om dei ønskjer det. Denne demokratiske retten vil SV no frårøva norske foreldre og underleggja dei statleg tvang. Det gufsar fælt av dette. Ein kan spørja seg om kva straff dei foreldra skal få som held borna sine borte frå offentleg skule for å undervisa dei sjølve. Bøter? Fråteken omsorg? Fråteken foreldrerett? Var det forresten ikkje slik dei opererte i aust-Europa under kommunismen? Men det er vel i desse regima SV også har røtene sine.