Jødefolket i fortid, notid og framtid

 Då eg sat og bladde gjennom nokre TV-kanalar i går kveld, kom eg brått over ei sending med reinskore antisemittisk innhald. Personen i TV-ruta tala om jødefolket sine usympatiske sider og deira «sjuke» idear. Om han var nazist eller ein som kjempa for palestinarane sine rettar, det veit eg ikkje, men han gjorde i alle fall alt han kunne for å framstilla dette vakre folket som eit vondsinna og ekstremt innbilsk folk som ikkje har den minste respekt eller omsorg for folk som ikkje er jødar, eit folk som tilstrebar verdsherredøme, og eg tenkte: Denne mannen hadde glatt fått jobb på kontoret til Hitlers propagandaminister Joseph Goebbels.

Sidan eg er glad i jødane, ja, fordi eg kan takka jødefolket for at eg kjenner Gud, inspirerte denne mannen meg til å skriva noko fint om dette folket som faktisk har ein heilt særeigen posisjon i historia, om ein likar det eller ikkje.

Det første eg vil peika på er det faktum at Bibelen, som gjennom snart to tusen år har vore verdas mest utbreidde og lesne bok, er eit heilt gjennom jødisk dokument, det gjeld både Det gamle og Det nye testamentet.

Denne boka har meir enn noko anna munnleg eller skriftleg kjelde forma måten me tenkjer og lever på i vår del av verda. Ord som nestekjærleik og tilgjeving stammar frå Bibelen. I samfunn der Bibelen ikkje er kjent, eksisterer det kanskje ikkje ein gong ord i språket for desse verdiane.  Og i samfunn som utfordrar eller motarbeidar Bibelens verdsbilete, blir det fort eit kaldare klima mellom folk. Nestekjærleiken hentar nemleg krafta si frå Guds evige kjærleik til kvart einaste menneske på jorda, og når me tilgjev kvarandre så har me Gud som førebilete, han som ofra Sonen sin for å kunna tilgje oss alle når me innrømmer feila våre.

Ja, jødane er Guds utvalde folk, og han har valt å gjera seg kjent for verda gjennom dette folket. Det gjorde han ikkje fordi dei har ein høgare verdi enn andre menneske, eller fordi dei har føresetnader som andre ikkje har, nei, les me i Bibelen, han valde dei ut fordi dei var mellom dei minst viktige folkeslaga i verda. For Gud har det med å velja ut dei som ingen andre vil ha, slik at hans verk blir forstått av alle som det det er: nemleg HANS.

Gud og jødefolket er for evig linka saman på ein spesiell måte. Det grunnleggjande kristne dogmet kallar me inkarnasjonen, det at Gud vart menneske for å frelsa menneska attende til seg sjølv. Jesus Kristus er den inkarnerte Gud. Men då Gud vart menneske, valde han ikkje å bli tysker, russer, arabar, amerikaner eller nordmann, nei han vart jøde. Det inneber at alle som skal tilbe Gud, må tilbe han som med rette er «kongen over jødane». For evig er Gud jøde.

Det jødehatet som har vore eit fast innslag i «kristne» land under nesten heile kyrkja si historie, er difor svært merkeleg, men profetert i Bibelen. Moses heldt ein tale for 3200 år sidan der han tydeleg sa frå om at dersom folket valde å dyrka framande gudar og leva etter sine lyster, ville dei bli spreidde over heile jorda og hata av alle. Og slik gjekk det. Kristus var Guds veg for Israel. Men dei valda han bort, og resultatet vart som Jesus profeterte i år 33 då han såg det vakre Herodestemplet bada i kveldssola. Han gret og sa: «Her vil det ikkje liggja att stein på stein. Jerusalem, Jerusalem, du som slo profetane i hel, om du berre visste kva det er som tener til din fred, men no er det løynt for augo dine. Eg ville samla dykk som ei høne samlar kyllingane under vengjene sine. Men de ville ikkje!»

Tempelet  vart rive ned og brent  i år 70 e. Kr. av general Titus og hans brutale hærar. Det hende etter at jødane hadde gjennomført eit vellukka opprør og fordrive romarane frå landet. Befolkninga i Jerusalem vart straffa på det mest forferdelege då romarane kom attende og beleira byen. Folket vart fullstendig utsvelt før byen vart innteken og demontert. Tempelet vart rive, og det einaste som er att i dag er Klagemuren på nedsida av tempelhøgda der jødane kjem og ber sine bøner.

Ein ny katastrofe inntraff i åra 132-136 då det i Israel framsto ein messiansk skapnad som vart kalla Simon bar Kokhba (Stjernesonen). Også dette opprøret starta godt. Men romarane slo hardt attende, og den siste rest av  jødar måtte rømma landet hals over hovudet.

Dei siste 2000 åra har det jødiske folket vore å finna i nær sagt alle land, og dei har verkeleg vore hata av mange, særleg i dei tradisjonelt sett kristne nasjonane. Jødehatet var faktisk så massivt i Noreg for 200 år sidan at §2 i Grunnlova av 1814 nekta jødane tilgang til riket. Det var ganske eksepsjonelt.

Vidare var det heilt spesielt at under den 2.verdskrigen var det norsk politi som fekk arrestert norske jødar for å transportera dei til gassdøden i Auschwitz. Å arrestera skuldlause menneske burde ha vore utenkjeleg for norske politimenn, men dei gjorde det likevel, og ingen av dei kan vel med handa på hjarta seia at dei ikkje visste kva dei gjorde.

Marthe Michelet har i den omdiskuterte boka si «Hva visste Hjemmefronten» tydeleg påvist at Heimefrontsleiinga visste at jødane skulle arresterast i oktober-november 1942, men at dei ikkje hadde nokon trong for å åtvara dei jødiske familiane om dette. Det fanst viktigare ting å halda på med enn å berga jødar. Vart jødane vurderte som annanrangs nordmenn. Ting kan tyda på det.

I England vart alle jødar landsforviste i 1290 av kong Edvard den 1. Då hadde han lenge plyndra dei for all rikdom som han finansierte krigane sine med, og halshogd 300 av leiarane deira.  

I Spania hadde jødane gjennom mange hundre år stort sett levd i fred under maurisk overherredøme, og den særeigne sefardiske kulturen vaks fram der.   Men i 1492 vart både dei og maurane landsforviste av kong Ferdinand og dronning Isabella, og mange vart drepne.

Dei sefardiske jødane vandra så gjennom Europa og hamna i Tyskland og i Aust-Europa, der dei måtte gjennomleva eit utal av pogromar som kulminerte med Holocaust, Hitlers store brennoffer, frå 1942-45.

Men i dei jødiske skriftene er håpet aldri langt borte. Profeten Esekiel som levde på 600 og 500-talet før Kristus såg at diasporaen ikkje kom til å bli enden på visa for jødefolket. Han såg at det skulle få koma ei tid då folket skulle få reisa attende til Israel, og der ville Herren sjølv, som ein god gjetar, ta seg av dei med truskap og klokskap. Alle burde unna seg å lesa kapittel 34-37 i Esekielboka. Det er litteratur i særklasse med ein klår bodskap til vår tid.

Gud sa til det jødiske folket sin stamfar, Abraham: «Eg vil velsigna dei som velsignar deg, og forbanna dei som forbannar deg, og i det skal alle folkeslag på jorda bli velsigna.»

Me har sett korleis dette har skjedd gjennom Jesus Kristus og  Bibelen. Men Gud har også velsigna oss på andre måtar. Uvanleg mange framifrå forfattarar og vitskapsfolk er jødiske. T.d. er 20% av alle nobelprisvinnarar jødar, og mellom dei er vel kanskje Albert Einstein og Bob Dylan dei mest kjende.

Jødane begynte å returnera til Israel på 1800-talet, medan området enno var under tyrkisk overherredøme (det osmanske riket som hadde røtene sine attende til 1400-talet), og den 14.mai 1948 vart staten Israel etablert som ein jødisk stat. Dette er starten på oppfyllinga av det profetiske ordet om at heile dette folket ein dag skal koma attende til Israels fjell, og dei skal godkjenna og famna Jesus som sin Messias. Når det skjer, skriv Paulus i Romarbrevet kapittel 11, vil den historiske skruen få ei kraftig dreiing i positiv retning. Då vil verdas nasjonar opna seg opp for kristen forkynning, og menneska vil oppdaga sanninga om Kristus, forkasta ikkje-gudane sine,  og ta imot Han og gåvene hans med stor glede. Det blir den endelege velsigninga som Gud vil gje verda gjennom jødane.

Eg elskar det jødiske folket, og eg ber for dei at Herren skal halda den gode handa si over dei og verna dei mot all type åtak og terror, at dei skal få leva i fred i landet sitt og at dei skal venda seg bort frå synda og begynna å tru på Jeshua Mashiach, Jesus Kristus.  

 

 

Omvending og tilgjeving

Alle menneske har trong for omvending.
Jesus sa til disiplane sine at "i hans namn (dvs Jesu namn) skal omvending og tilgjeving for syndene forkynnast for  alle folkeslag.."

Det er dei som vender om frå syndene sine som får tilgjeving hos Gud.
Dei som ikkje vil venda om, blir verande under Guds dom heilt til dei tek hand i hanske og snur seg vekk frå syndene sine og audmjukt ber som tollaren i templet: "Å Gud, ver meg ein syndar nådig!" Då blir dei straks tilgjevne, sjølv om dei berre hugsar ein promille av alt det galne dei har gjort. For tilgjevinga ligg ikkje i omvendinga, men i Jesus, han som me vender om til.

I 1. Tess 1,9 les me slik: "De vende om frå avgudane til Gud, så de kan tena den levande og sanne Gud."

Poenget med å venda om er altså ikkje kun å koma seg ut av Guds dom, kor viktig det enn er,  men framfor noko anna å begynna å tena den levande og sanne Gud, det som me opphaveleg er skapte til. Gud har ein strålande plan med kvar einaste ein av oss: Me skal få leva for hans åsyn (1.Mosebok 17,1-3), æra han, forkynna hans gjerningar, formidla hans kraft og gjera godt mot nesten.

Når me kjem inn i dette, erfarer me det Jesus snakka om i Johannes 4 då han sa til disiplane som kom med mat til han: "Min mat er å gjera hans vilje som har sendt meg." Han hadde fått ført ei kvinne til omvending, og kjende seg djupt tilfreds.

Grunntankar i Romarbrevet leksjon XVIII. Kap. 8,10-11

At kroppen er død betyr at me menneske, slik me er i oss sjølve, har mista kontakten med Gud som er kjelda for det evige livet, og at me er blitt forgjengelege. Går me attende til Edenshage i 1 Mosebok 2, kan me lesa at Gud la ned forbod for menneska om å eta av treet som kunne gje kunnskap om godt og vondt, og han sa: Den dagen de et av dette treet, skal de døy. Det var ein dom. Døden er domen over synda.

Trass i Guds åtvaring, åt dei likevel, og sjølv om dei ikkje døydde straks, vart dei skilte frå Gud og kroppane deira vart forgjengelege. Slik er det den dag i dag. Døden møter me på to plan i menneskelivet: Det fysiske og det åndelege. Den fysiske død kjenner me. Den åndelege er mindre kjent, men er særprega ved at folk flest lever liva sine greit utan å kjenna Gud, dei er stort sett lukkelege, klarer seg sjølv, styrer seg sjølv,  har ikkje noko trong for å be, enn seia lova og æra Gud, elska han og tena han. Det blir først eit tema når menneske vert råka av Den Heilage Ande og forstår at ein lever grunnleggande feil, er på veg mot evig undergangen og av den grunn vender om til Gud av eit heilt hjarta.

Det forgjengelege kan me ikkje gjera noko med i denne tidsalder. Men det store er: ME TRENG IKKJE LENGER VERA SKILT FRÅ GUD. Den som vender om til han, får tilgjeving for alle sine synder og evig liv. Det er ei gåve, dyrt betalt av Jesus Kristus. Rettferda som står omtala i vers 10 er det same som tilgjeving for syndene. Når me gjennom anger, bot og tru blir fri syndene våre, flyttar Jesus Kristus inn i oss, og då blir det for alvor liv i oss. Slik må det jo bli, for Jesus er jo LIVET.  Kontakten med Gud blir gjenoppretta for evig og alltid, og den fysiske døden blir berre ein transportetappe heim til Gud i himmelen. Vers 11 blir avslutta med å peika på den kristne vona: ved enden av tida skal Gud ved Den Heilage Ande også reisa kroppane våre opp frå grava slik at me blir heilt det Gud i opphavet hadde tenkt av me skulle vera. Det blir stas, det vener. Gled deg og sørg for at du får vera med på moroa.

Romarbrevet del X. Kapittel 3,21-23

21 Men no er Guds rettferd, som lova og profetane vitnar om, openberra utanom lova. 22 Dette er Guds rettferd som blir gjeven ved trua på Jesus Kristus til alle som trur. Her er det ingen skilnad, 23 for alle har synda og manglar Guds herlegdom. 24 Men ufortent og av hans nåde blir dei kjende rettferdige, frikjøpte i Kristus Jesus.

Lova er altså ikkje gjeven for at me skulle bli frelst ved den. Ho kan ikkje frelsa oss og gjera oss nye, berre døma og fordøma oss. For å ta eit bilete. Uansett kor dugande ein snikker er, vil det bordet han lagar av rote materiale, vera og forbli rote, same kor fint det ser ut. 

Me er syndige menneske, og kan ikkje gjera noko med det. Me kan ikkje bli rettferdige ved å strekka oss etter det rette og gode. Lova er god. Men ho kan ikkje gjera oss gode. Det kan berre Jesus når me innrømmer våre synder og at me er avhengige av han. Då blir me tilgjevne og reinsa, og han kjem inn i oss og skaper alt nytt. Guds kjærleik fornyar oss, og me blir fylt av godleik til han og til våre medmenneske. 

Guds frelse er heilt ufortent. Det handlar ikkje om deg på nokon annan måte enn at Gud elskar deg på same måten som han elskar alle menneske, og fordi han gjer det, har han opna døra inn til himmelriket på vid vegg slik at det er berre å gå inn for den som ønskjer det. Der møter me ein atmosfære av tilgjeving, godleik og glede som er heilt unik. Når me kjem til Gud i tillit til Jesus, blir me straks kjende rettferdige av han. Det er meir enn å bli benåda. For alle som blir benåda har jo faktisk gjort noko gale. Men me blir FRIKJENDE, dvs behandla som om me aldri har gjort noko gale. Og dette kan Gud gjera fordi han behandla Sonen sin som om HAN var opphavet til alt vondt, han som ingenting vondt hadde gjort, men berre godt. Jesus gjekk i din og min plass, og me får lov å ta HANS plass. Dette er nåde over nåde.

Èin konge

Det er Kristi himmelfartsdag, og i dag fokuserer me berre på JESUS. Verda er full av kongar og regentar, men det er berre èin som har tittelen "Kongen over kongane og Herren over herrane på jorda", og det er JESUS. Han sa: Eg har fått ALL MAKT i himmel og på jord. Kven gav han denne makta? Gud vår Far. Korleis gjorde han seg fortent til denne makta? Ved å sona verdas mange synder og sigra over døden. Kva betyr det at han har fått all makt? At han har rett til å tilgje alle menneske som ber om det, at har har rett til ditt hjarta og din lojalitet og at alle regentar på jorda er forplikta på å styra i samsvar med hans bod og vilje, og at han ein dag vil døma dei etter det.

Då Jesus fòr opp til himmelen, sette han seg ved Gud, vår Fars høgre hand. Der utøver han si regjering ved å dela ut Anden til alle menneske som vender om, ved å leida venene sine i gjennomføringa av planane sine. Kva er Jesu planar? Å forkynna den kristne bodskapen for alle folkeslag, slik kunnskapen om hans herlegdom til slutt dekker heile jorda. Når det har skjedd, kjem han attende på same måten som han fòr opp, for å frelsa alle dei som trur og døma dei vantru og vrange. Difor: Ta imot han i hjarta ditt, lat deg forsona med han og ver med i det fantastiske arbeidet som det er å gjera andre kjent med ein slik konge. Der Jesus vert høyrt og trudd, der er Guds rike. Dette riket er fullt av kjærleik, tilgjeving og kraft. Kom deg inn i det og ver med oss andre å utvida grensene for det og fylla det med tilgjevene folk.